İlk Yardım ve Yardımlaşma
Yardım etmek, önce güvenliği korumakla başlar.
Afet sonrasında çevrenizde yaralanmış, korkmuş veya desteğe ihtiyaç duyan kişiler olabilir. Böyle bir durumda yardım etme isteği çok değerlidir; ancak bilinçsiz veya kontrolsüz bir müdahale hem yaralının hem de yardım eden kişinin durumunu ağırlaştırabilir.
Önce Olay Yeri Güvenliği
Yardım Etmeden Önce Tehlikeyi Kontrol Edin
Yaralı bir kişiye ulaşmadan önce bulunduğunuz ortamın güvenli olup olmadığını değerlendirin.
Deprem sonrasında artçı sarsıntılar, hasarlı yapı parçaları, yangın, duman, gaz kaçağı, elektrik kabloları, trafik veya başka tehlikeler bulunabilir.
Kendinizi tehlikeye atarak müdahale etmeye çalışmanız yeni yaralanmalara neden olabilir.
Güvenli olmayan bir ortama yalnızca yardım etmek amacıyla girmeyin.
112’ye Haber Verin
Profesyonel Yardımı Geciktirmeyin
Ciddi yaralanma, bilinç kaybı, solunum problemi, ağır kanama veya başka bir acil sağlık durumu varsa 112’yi arayın veya bir başkasının aramasını sağlayın.
112 görevlisine olayın yerini, ne olduğunu, etkilenen kişi sayısını ve yaralının durumuyla ilgili bildiğiniz bilgileri açık ve kısa şekilde aktarın. Görevli aksini söylemedikçe görüşmeyi sonlandırmayın.
İlk Yardım Ehliyetiniz Varsa İlk Yardım Uygulayın
Bilginizin ve Eğitiminizin Sınırları İçinde Kalın
İlk yardım eğitiminiz varsa yaralının durumunu değerlendirin ve aldığınız eğitime uygun temel ilk yardım uygulamalarını gerçekleştirin.
İlk yardım bilmiyorsanız veya ne yapmanız gerektiğinden emin değilseniz, yaralı üzerinde deneme niteliğinde müdahaleler yapmayın.
İlk yardım becerisi internetten afet anında öğrenilecek bir beceri değildir. Önceden eğitim alın.
Yaralıyı Gereksiz Yere Hareket Ettirmeyin
Taşımak Her Zaman Yardım Etmek Değildir
Olay yerinde yangın, çökme veya başka bir doğrudan tehlike bulunmuyorsa yaralıyı yalnızca daha rahat bir yere götürmek amacıyla kaldırmayın veya taşımayın.
Özellikle düşme, çökme veya ağır darbe sonrası omurga, boyun veya başka ciddi yaralanmalar bulunabilir.
Tehlike yoksa beklemek, bilinçsizce taşımaktan daha güvenli olabilir.
Yaralının Yanında Kalın
Fiziksel Müdahale Dışında da Yardım Edebilirsiniz
İlk yardım eğitiminiz olmasa bile faydalı olabileceğiniz birçok şey vardır.
Yaralının yanında güvenli biçimde kalabilir, 112 ile iletişimi sürdürebilir, profesyonel ekiplerin olay yerine ulaşmasına yardımcı olabilir ve yaralının kendisini yalnız hissetmemesini sağlayabilirsiniz.
Sakin bir ses tonuyla konuşun. Yapamayacağınız şeyler konusunda söz vermeyin. Yaralıyı korkutacak yorumlardan kaçının.
Çocuklar, Yaşlılar ve Desteğe İhtiyaç Duyanlar
Herkes Aynı Şekilde Yardım İsteyemeyebilir
Afet sonrasında çocuklar, yaşlılar, engelli bireyler, hamileler, kronik hastalığı bulunanlar veya iletişim kurmakta zorlanan kişiler ek desteğe ihtiyaç duyabilir.
Yardım ederken kişinin yerine karar vermek yerine mümkün olduğunca neye ihtiyacı olduğunu sorun.
Çocuğu ailesinden gereksiz yere ayırmayın. Hareket desteği kullanan bir kişinin sandalye, baston, işitme cihazı veya başka yardımcı ekipmanını izinsiz biçimde uzaklaştırmayın.
Psikolojik İlk Destek
Her Tepki Aynı Olmayabilir
Afet sonrasında korku, şaşkınlık, ağlama, sessizlik, öfke veya yönelim bozukluğu gibi farklı tepkiler görülebilir.
Kişiyi yaşadıklarını anlatmaya zorlamayın. Önce güvenli bir alanda olup olmadığını ve temel bir ihtiyacının bulunup bulunmadığını anlamaya çalışın.
Dinleyin, sakin ve saygılı olun, gerçekçi bilgi verin ve ihtiyaç varsa yetkili psikososyal destek hizmetlerine yönlendirilmesine yardımcı olun.
“Sakin ol”, “güçlü ol”, “daha kötüsü de olabilirdi” gibi ifadeler yerine dinlemek ve somut ihtiyaçlara yardımcı olmak daha uygundur.
Yardımlaşma Koordinasyonla Yapılmalı
İyi Niyet Tek Başına Yeterli Değildir
Afet sonrasında insanlar arama-kurtarma, sağlık, lojistik, dağıtım veya başka alanlarda destek olmak isteyebilir.
Ancak eğitim ve yetkilendirme gerektiren faaliyetlere kontrolsüz biçimde katılmak, sahadaki riskleri ve karmaşayı artırabilir.
Afet sahasında en faydalı gönüllü, ne yapacağını bildiği kadar ne yapmaması gerektiğini de bilen gönüllüdür.
Enkaz Alanına Kontrolsüz Girmeyin
Arama-Kurtarma Uzmanlık ve Ekip Çalışması Gerektirir
Bir enkazdan ses geldiğini duymanız veya içeride bir kişi olabileceğini düşünmeniz, tek başınıza enkaza girmeniz gerektiği anlamına gelmez.
İkincil çökme, kesici parçalar, elektrik, gaz, yangın ve stabil olmayan yapı elemanları ciddi risk oluşturabilir.
Güvenli bir konumdan bilgi toplayın, konumu profesyonel ekiplere bildirin ve çalışma alanlarını açık tutun.
Yardım çağrısı yapmak = yardım etmek.
Bilgi aktarmak = yardım etmek.
Çalışma alanını açık bırakmak = yardım etmek.
Her yardım fiziksel müdahale değildir.
Yardım Malzemelerinde İhtiyaca Göre Hareket Edin
“Bir Şey Göndermek” Her Zaman Fayda Sağlamayabilir
Afet sonrasında plansız şekilde gönderilen giysi, gıda veya başka malzemeler depolama, taşıma ve dağıtım yükü oluşturabilir.
Bu nedenle yardım yapmak istiyorsanız yetkili kurumların ve güvenilir yardım kuruluşlarının güncel ihtiyaç çağrılarını takip edin.
Gerekli olmayan veya talep edilmeyen malzemeleri afet bölgesine göndermek yerine, ihtiyaç doğrulanmadan önce beklemek daha doğru olabilir.
Mahalle İçinde Yardımlaşma
Küçük Destekler Büyük Fark Yaratabilir
Yardımlaşmayı yalnız afet bölgesine gitmek olarak görmemek önemli.
Güvenli koşullarda komşularınızın durumunu kontrol etmek, yalnız yaşayan bir kişinin ihtiyaçlarını sormak, ailelerin haberleşmesine yardımcı olmak, doğru bilgiyi aktarmak veya resmî yardım noktasına erişemeyen bir kişiyi yönlendirmek de afet dayanışmasının parçasıdır.
Ancak kişisel bilgileri ve sağlık bilgilerini gereksiz yere paylaşmayın; kişinin mahremiyetini koruyun.
Yardım Etmenin Beş Temel İlkesi
Önce olay yerinin güvenli olduğundan emin olun.
Gerekli durumda 112’yi arayın.
Yalnızca eğitim ve bilginiz ölçüsünde müdahale edin.
Yaralıyı ve kendinizi gereksiz riske sokmayın.
Yardımlaşmayı yetkili ekipler ve ihtiyaçlarla koordineli yürütün.
Doğru yardım; güvenli, bilinçli ve koordineli yardımdır.